Filharmonia Kameralna im. Witolda Lutosławskiego w Łomży zagrała koncert w ramach międzynarodowego projektu „Musique, Mémoire et Valeurs Européennes”. Jako soliści wystąpili sopranistka Maria Olender, pianista Marek Szlezer oraz wiolonczelista Jan Kalinowski. Orkiestrę poprowadzili Jan Miłosz Zarzycki oraz w ostatnim utworze asystująca mu Barbara Siciarek. Już następnego dnia łomżyńscy filharmonicy zagrali w Krakowie, podczas festiwalu 13. Krakowska Jesień Muzyczna, a już niebawem wystąpią w Warszawie.
Międzynarodowy projekt „Musique, Mémoire et Valeurs Européennes” jest koordynowany przez Forum Voix Etouffées i jego głównym zadaniem jest wskrzeszanie pamięci o tych kompozytorach i kompozytorkach, którzy byli ofiarami opresyjnych systemów totalitarnych, z faszystowskim i stalinowskim na czele. Odbywa się to przede wszystkim przez włączanie ich kompozycji do koncertowych programów europejskich orkiestr, a do ich grona dołączyła również Filharmonia Kameralna im. Witolda Lutosławskiego w Łomży. Dało to efekt w postaci bardzo ciekawego i zróżnicowanego programu, na który złożyły się również utwory kompozytorów rodzimych, z racji współpracy z Polskim Wydawnictwem Muzycznym w ramach programu TUTTI.pl, z powodzeniem promującego wykonawstwo muzyki polskiej. Koncert rozpoczęła misternie wykonana Symfonia na smyczki nr 4 c-moll MWV N 4 Felixa Mendelssohna-Bartholdy’ego – z racji żydowskich korzeni kompozytora jego twórczość, podobnie jak wielu innych artystów, była w hitlerowskich Niemczech całkowicie zakazana.
Problemy tego typu nie dotknęły Stanisława Moryty, urodzonego już po II wojnie światowej, ale jego Siedem pieśni kurpiowskich na sopran i orkiestrę, a dokładniej wybór pięciu z nich, dobrze wpisało się w wymowę koncertu, z racji poruszanych w nich fundamentalnych i dla każdego ważnych tematów. Chtórandy Jasiul, Dziwcyno koralu, A w tym sadzie, Przy dolinie, Dziwujo sie ludzie poruszająco zaśpiewała sopranistka Maria Olender, znana z licznych operowych ról i scen, co spotkało się z bardzo żywym odbiorem.
Już wkrótce Siedem pieśni kurpiowskich oraz inne dzieła kompozytora Maria Olender i łomżyńska orkiestra wykonają na specjalnym koncercie w Warszawie, rozpoczynającym obchody 80. rocznicy urodzin kompozytora, dzięki zaproszeniu Towarzystwa Ochrony Dziedzictwa Kurpiowszczyzny im. Adama Chętnika.
Przedstawiciele wcześniejszego pokolenia kompozytorów mieli znacznie trudniej, zwłaszcza kiedy w Polsce zapanował socrealizm, a wszelkie przejawy twórczej indywidualności, stojące wobec niego w opozycji, były bezlitośnie tłumione. Prześladowania dotknęły również Andrzeja Panufnika, a po jego emigracji w roku1954 nazwisko i dokonania kompozytora zostały dosłownie wymazane z życia publicznego, co trwało ponad 20 lat. Jednak Panufnik miał możność zbuntowania się przeciwko obowiązującym wytycznym, czemu dał wyraz w opartej na dawnych tańcach Suicie staropolskiej na orkiestrę smyczkową, skomponowanej jeszcze w roku 1950, którym to utworem orkiestra zakończyła pierwszą część koncertu.
Po przerwie pole do popisu mieli już soliści-instrumentaliści. Ceniony i znany z wielu sukcesów pianista Marek Szlezer oczarował liczną publiczność neoklasycystycznym Concertino op. 43 na fortepian i orkiestrę smyczkową Hansa Gála, w którym perfekcyjnie wspierali go filharmonicy, z koncertmistrzynią Izabelą Bławat-Leofreddi na czele, prowadzącej dialog z solistą w Siciliano. Gál to kolejny przykład kompozytora, którego kariera z racji żydowskiego pochodzenia została zdławiona w hitlerowskich Niemczech i ojczystej Austrii – musiał kontynuować ją w Wielkiej Brytanii, gdzie mieszkał aż do śmierci.
Z kolei równie utytułowany wiolonczelista Jan Kalinowski, tworzący wraz z pianistą Cracow Duo, zachwycił refleksyjną Elegią op. 40 na wiolonczelę i orkiestrę smyczkową Mikołaja Piotra Góreckiego, czyli kompozytora reprezentującego już czasu współczesne, gdzie artystów dotyka, na szczęście, coraz mniej reżimowych działań wpływających negatywnie na ich twórczość i życie. Finał koncertu był równie imponujący. Zabrzmiała Melodia Myrosława Skoryka – często wykonywana przez łomżyńskich filharmoników, ale po pełnowymiarowej inwazji Rosji na Ukrainę w roku 2022 nabierająca zupełnie innego znaczenia. Zaprezentowali się w nim z powodzeniem wszyscy soliści, Maria Olender, Marek Szlezer i Jan Kalinowski, co publiczność nagrodziła długimi brawami. Orkiestrę w tym utworze poprowadziła, znana już łomżyńskiej publiczności, młoda dyrygentka Barbara Siciarek, co było możliwe dzięki temu, że koncert był współorganizowany przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca w ramach programu „Dyrygent-rezydent”.
Równie gorąco przyjęto Filharmonię Kameralną następnego dnia w Krakowie, w Muzeum Lotnictwa Polskiego, podczas prologu 13. odsłony festiwalu kameralistyki Krakowska Jesień Muzyczna, gdzie orkiestra wystąpiła z Marekiem Szlezerem i Janem Kalinowskim a całość poprowadził Jan Miłosz Zarzycki.
Koncert współorganizowany przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca w ramach programu „Dyrygent-rezydent”
Realizacja koncertu we współpracy z Polskim Wydawnictwem Muzycznym w ramach programu TUTTI.pl promującego wykonawstwo muzyki polskiej
Patron medialny koncertu: polmic.pl – Polskie Centrum Informacji Muzycznej
Koncert był częścią międzynarodowego projektu „Musique, Mémoire et Valeurs Européennes”, koordynowanego przez Forum Voix Etouffées (Francja).
Fot. Wiesław W. Wiśniewski
Fot. FKWL
Fot. Piotr Markowski






















































































































